Napad Nemačke na Poljsku, 1939. godine, uzima se kao početak Drugog svetskog rata. Ipak, najkrvaviji vojni sukob u istoriji čovečanstva svoje prave razmere dobija u junu 1941. godine, kada Nemci napadaju Sovjetski savez. Nešto više od dva meseca pre napada nacista i otvaranja Istočnog fronta, napadnuta je i Kraljevina Jugoslavija – 6. aprila, na Vaskrs 1941. godine.
Međutim, za stanovnike Bojnika i juga Srbije, značajniji datum je 1. mart iste godine, kada je Bugarska pristupila Trojnom paktu. Pre samog napada Nemačke na našu domovinu, pripadnici 12. armije Vermahta grupisali su se u Bugarskoj, sa ciljem preuzimanja Južne Srbije i Makedonije, što je Bugarskoj i obećano prvog martovskog dana.
Na osnovu Hitlerove odluke od 15. aprila 1941. godine, Bugari ulaze u Makedoniju i delove jugoistočne Srbije 18. aprila. U drugoj polovini prve godine rata u Jugoslaviji, sa ozbiljnim grupisanjem počinju gerilski pokreti, što Jugoslovenske vojske u Otadžbini, što Narodnooslobodilačke vojske. Bojničkim krajem je ipak dominirao partizanski pokret, koji je imao veliki uticaj na sam ishod rata.
Naime, na jesen 1941. Nemačka prvi put počinje da posustaje u ratu sa Rusijom, i tada im je pozadinsko snabdevanje bilo od presudnog značaja. To su bojnički partizani shvatili, te su na pruzi Beograd – Niš – Solun, izveli preko 20 gerilskih akcija. Odbili su čak i napade okupatora prema rudniku Lece, te okupator nije mogao da eksploatiše pomeuti rudnik.
U takvoj situaciji, Nemci se još jednom obraćaju Bugarima. Bugarska vojsak sada i zvanično šalje bataljone za napad na Niš i Leskovac 15. novembra 1941. godine. Međutim, neprijateljska ofanziva završila se potpunim neuspehom. Upravo u dolini Jablanice, u neposrednoj blizini Bojnika, razbijene su neprijateljske snage, a ostaci su pokušali da se izvuku preko lebanskog sela Bošnjaca.
17. decembra su Nemci pojačali svoje redove i uspeli da zauzmu Lebane. Ipak, samo dva dana kasnije, pripadnici Jablaničkog partizanskog odreda uspeli su da uspostave liniju fronta Geglja – Mijajlica – Nova Topola, odnosno Belanovce – Petrovac – Stubla – Gornje Brijanje – Donji Drenovac – Kare. Na ovaj način se u 1942. godinu ušlo sa celokupnom slobodnom teritorijom Jablanice i Puste Ruke, izuzev Lebana.
U Bojniku i svim bojničkim selima na oslobođenoj teritoriji, održane su političke konferencije na kojima je potvrđena odlučnost u borbi protiv svakog okupatora.
Upravo zbog hrabrosti i otpora koji su stanovnici Jablanice i Puste Ruke, a posebno stanovnici Bojnika, pružali okupatoru, Bojničani će doživeti tragičnu sudbinu februara 1942. godine. Zvanično opravdanje za Krvavi februar okupatori su našli u ubistvu oficira, a o toj temi ćemo detaljnije pisati u narednom tekstu.
U prvoj godini rata Bojničani su pokazali da je cena slobode skupa, ali da se ona mora platiti, jer samo slobodan život, makoliko bio težak, ima smisla živeti.
Ovaj tekst je napisan u okviru projekta „Krvavi februar u Bojniku – uzroci i posledice“, koji naše udruženje realizuje uz sufinansiranje opštine Bojnik.
