Istorija ima čudnu osobinu da se vrlo često pretvara u statistiku. Osim godina, koje su nužne za povezivanje više istorijskih događaja, istoriju nesvnesno (i po pravilu loše), učimo u brojkama. Kada čujemo za neki istorijski masakr, razmeru tragedije merimo u hiljada i milionima žrtava, a ne ulazimo u pojedinačne priče koje nam donose svu tragediju, svu bol jednog događaja.
Za Krvavi februar je, ipak, od ključnog značaja da ustanovimo ko je i kako ubijan, da bi shvatili stravičnost ovog događaja.
Kako je Bojnik, i generalno pustorečki kraj, bio revolucionaran, kako u Prvom tako i u Drugom svetskom ratu, gotovo svi sposobni mladići su se priklonili ili, u manjem broju, Jugoslovenskoj vojsci u Otadžbini ili Narodnooslobodilačkom pokretu. U samom Bojniku i u okolonim mestima nije bilo puno zdravih muškaraca. Svoje kuće nisu napustili starci, žene i deca, te su oni činili i galvnicu stradalog stanovništva.
Prema rečima Vladimira Petkovića, istoričara Narodnog muzeja u Leskovcu, 17. februara 1942. godine ubijeno je preko 600 stanovnika Bojnika (više od 80 posto stanovništva), među kojima je bilo najmanje 126 (više od 20 posto ubijenih) dece mlađe od 15 godina. Petković dodaje da na spomen groblju u Bojniku postoje tri generacije unutar jedne porodice, što nam dovoljno govori o zverskom činjenju bugarskog okupatora.
Ostalo stanovništvo uglavnom su sačinjavali starci i žene.
Jedna od mlađih žrtava bila je dvogodišnja beba Jelke Marković. Po svedočanstvima, majka je dete držalo u naručju i opirala se trojici bugarskih vojnika. Jedan od njih je kundakom hteo da udari Jelku u grudi, ali je pogodio bebu direktno u glavu. Dvogodišnje dete je ostalo na mestu mrtvo.
O odnosu bugarskih oficira prema starčadi, najbolje govori primer jednog šlogiranog meštanina. Naime, Bugari su naterali mlađe stanovnike da iznesu nepokretnog deku napolje. Nekoliko stanovnika je podiglo starijeg čoveka na rukama, te ga iznelo na zimu i smestilo u sneg. Čak i tom bespomoćnom deki, bugarski vojnici su presudili.
Branica Đorić iz Bojnika, čiju smo sliku našli u arhivama i donosimo je pred vaše oči poštovani čitaoci, provela je noć ispod leševa kako bi preživela. Zbog posledica tog događaja, kako psihičkih tako i fizičkih, dobila je smetnje u razvoju i iako zdravo dete, ostala je veoma niskog rasta.
Ovakvih i sličnih svedočanstava je bilo puno i bilo bi previše da ih ovom prilikom sve opisujemo. Dovoljno je, bar za sada, biti upoznat sa sudbinom Jelke Marković i njenog deteta, te Branice Đorić i videti iz ta dva primera da su se u Bojniku 1942. godine događala đavolja posla. Normalan ljudski um to ne može i ne treba da shvati.
Ovaj tekst je napisan u okviru projekta „Krvavi februar u Bojniku – uzroci i posledice“, koji naše udruženje realizuje uz sufinansiranje opštine Bojnik.
