Juče smo obeležili godišnjicu oslobođenja našeg grada od Turaka. Tog 24. decembra u Leskovcu je posle više od 4 veka osvanula sloboda. Slobodu su dočekala i obližnja brda i planine, među kojima i Babička gora sa svojim manastirima.
Stanje u Jašunjskom manastiru (Svetog Jovana Preteče) u prvim godinama slobode nije bilo lako. Najpre je manastir pripao Zaplanjskom srezu i Niškom okrugu, da bi kasnije pripao Leskovačkom srezu i Vranjskom okrugu. U šematizmi iz 1880. godine navodi se da manastir Svetog Jovana Preteče u tom trenutku nije imao bratstvo.
Međutim, u tom periodu su političari vodili računa o svetinjama i generalno svojoj okolini. Godine 1893. na predlog poslanika Miloša Đorđevića, Sotira Aranđelovića, Karića, Trajkovića, Todora Radovanovića i Radovana Popovića, Njegovo visoko preosveštenstvo arhiepiskop beogradski i mitropolit srpski gospodin Mihail, stavio je na raspravu u radu Arhijerejskog sabora pitanje statusa Jašunjskih manastira.
Zahtevalo se da zbog nepostojanja bratstva, te nefunkcionisanja manastira on bude preobraćen u mirsku crkvu. To je i urađeno. Crkva je dobila jednu parohiju – Jašunjsku. U sastav ove parohije ulazilo je šest sela, sa ukupno 181 domom i 1471 stanovnikom. Za starešinu crkve postavljen je jerej Jovan S. Dimitrijević, rodom iz Raniluga.
U tom peridu manastir (tada takođe crkva) Vavedenja Presvete Bogorodice, nedaleko od Goleme Njive, pripadala je Crkovničkoj parohiji.
Jedan izveštaj iz 1885. godine navodi da je episkop Dositej, u društvu jednog sveštenika i jednog đakona obišao sve crkve i manastire leskovačkog kraja u brdsko-planinskim predelima, među kojima su se našli i manastiri u Jašunji i Golemoj Njivi. U svakom mestu je vladika držao službu i vršio vodoosvećenje.
Episkop niški je kasnije još jednom boravio u manastiru Vavedenja Presvete Bogorodice. Obišao je vladika Dositej ovu svetinju i to u društvu Živojina Stankovića (predsednik crkvenog suda), Sretena Dinića (čuveni leskovački prosvetitelj) i Novice Aranđelovića (mesni sveštenik). Episkop niški je zajedno sa pevačkim društvom „Bratstvo“, čiji je bio počasni član, vršio službu u samom hramu, a pamti se i Dositejev govor o duhovnom liku Majke Božije i značaju hadžiluštva.
Po svim istorijskim podacima godine posle vekovne okupacije nisu bile lake. Bilo je potrebno reorganizovati rad manastira, vratiti dugove, ali najbitnije održati veru naroda posle viševekovnog ropstva. Sve su to naši preci uspeli, sa ograničenim, gotovo nikakvim resursima. Radili su sve da obnove duhovnost ovog kraja, sa dubokom svešću o veličini svetinja koje se nalaze u leskovačkom kraju.
Sledimo njihov primer.
Ovaj tekst napisan je u okviru projekta „Duhovni obruč iznad Leskovačke kotline“, koji naše udruženje realizuje uz sufinansiranje Ministarstva informisanja i telekomunikacija.
