Prvi septembar predstavlja jedan od najupečatljivijih datuma u životu svakog pojedinca. Asocijacija na prvi dan školske godine svakome izaziva reakciju, sećanje, emociju, bilo ona pozitivna ili negativna. Kako se naš prvi septembarski „Književni utorak“ poklopio sa povratkom u školske klupe, rešili smo da vam danas, poštovani čitaoci, donesmo tekst o književnom radu čoveka/sveca koji je ustanovio prvo školovanje u našoj zemlji. Naravno, reč je o Svetom Savi.
Sveti Sava bio je prvi srpski arhiepiskop i jedna od najvažnijih ličnosti srpskog srednjeg veka, ostavio je dubok trag i u književnosti. Njegov rad nije bio književnost u današnjem smislu – pisao je pre svega iz verskih, obrazovnih i pravnih potreba – ali su njegova dela postavila temelje srpske srednjovekovne pisane kulture.
Među njegovim najvažnijim delima izdvaja se „Žitije Svetog Simeona“, posvećeno njegovom ocu Stefanu Nemanji, koji se zamonašio pod imenom Simeon. Sava u njemu opisuje očev život, vladavinu, odlazak u manastir i smrt, ali istovremeno gradi sliku idealnog hrišćanskog vladara i svetitelja. Delo je zato istovremeno istorijsko svedočanstvo i hagiografija.
Za razvoj srpske književnosti i kulture posebno su važni Karejski i Hilandarski tipik, kojima je Sava uredio život monaha i pravila u srpskim manastirima na Svetoj Gori. Još značajnije je „Zakonopravilo“ (Nomokanon), veliki zbornik crkvenih i svetovnih pravnih pravila koji je imao ogroman uticaj na uređenje srednjovekovne Srbije.
Savin stil je uglavnom jasan, sažet i podređen svrsi teksta, ali je istovremeno snažno oslonjen na biblijsku i vizantijsku tradiciju. Njegov značaj zato nije samo u onome što je napisao, već i u tome što je stvorio osnovu na kojoj će kasnije nastati razvijena srpska srednjovekovna književnost.
Sa Svetim Savom srpska književnost dobija jednu od svojih prvih velikih ličnosti – čoveka koji je istovremeno bio pisac, prevodilac, priređivač i stvaralac kulturnog i duhovnog poretka. Njegov uticaj osećaće se vekovima posle njegove smrti, a njegovo delo ostaje jedna od polaznih tačaka srpske književne tradicije.
Naslovna fotografija preuzeta sa Vikipedije.
