Pre 5 dana obeleženo je 149 godina od rođenja Jovana Skerlića. Iako nije blagonaklono gledao na prizrensko-timočki dijalekt u književnosti, odlučili smo da ovaj „Književni utorak“ posvetimo njemu, jer Skerlić jeste čovek-prekretnica u istoriji srpske književne kritike.
Rođen je u Beogradu, gde je završio gimnaziju i Veliku školu, a potom se usavršavao u Lozani, gde je i doktorirao. Još kao mlad počeo je da piše književne i političke tekstove, a ubrzo je postao jedan od najprepoznatljivijih glasova svoje generacije. Od 1905. godine predavao je srpsku književnost na Beogradskom univerzitetu, a bio je i jedan od najvažnijih ljudi „Srpskog književnog glasnika“, tadašnjeg središta srpskog kulturnog života.
Skerlić je književnost posmatrao mnogo šire od samog umetničkog dela. Za njega pisac nije mogao da bude odvojen od svog vremena, društva i ideja koje ga okružuju. Zalagao se za književnost koja govori o stvarnom životu i društvenim problemima, zbog čega je naročito cenio realizam i društveno angažovanu književnost. Bio je oštar i polemičan kritičar, ali je upravo zbog toga imao veliki uticaj na književni život svog vremena.
Posebno se bavio piscima XIX veka, među kojima su Jakov Ignjatović, Svetozar Marković, Laza Lazarević, Vojislav Ilić i Stevan Sremac. Njegovo najpoznatije delo, „Istorija nove srpske književnosti“, objavljeno je 1914. godine, neposredno pred njegovu smrt. U toj knjizi pokušao je da sagleda razvoj novije srpske književnosti, njene najvažnije pisce i književne pravce, ali i društvene okolnosti u kojima su nastajali.
Skerlić je bio aktivan i u politici. Pripadao je naprednim i levim političkim krugovima, a od 1912. godine bio je narodni poslanik. Verovao je da intelektualac ne treba da bude samo posmatrač društva, već da mora da učestvuje u njegovom oblikovanju. Zalagao se za obrazovanje, kulturni napredak i saradnju južnoslovenskih naroda.
Njegov život prekinut je iznenada u maju 1914. godine, samo nekoliko nedelja pre početka Prvog svetskog rata. Umro je u Beogradu 15. maja, u 36. godini. Otišao je prerano, u trenutku kada je bio na vrhuncu svog stvaralačkog i javnog rada.
Iza Skerlića je ostala slika čoveka ogromne energije, širokog obrazovanja i snažnih uverenja. Njegove književne ocene danas se mogu preispitivati, ali njegov značaj teško je osporiti.
Naslovna fotografija preuzeta sa Vikipedije.
