Kraj osamnaestog veka doneo je najveće promene u istoriji čovekovog postojanja. Prva industrijska revolucija ubrzala je istorijski točak do neslućenih brzina, a Francuska revolucija je poljuljala temlje društvenog uređenja koji su manje-više stabilno stajali vekovima, pa i milenijumima.
U celom tom vrtlogu promena, ozbiljne promene su pretrpele kultura i umetnost. Svet književnosti dobio je nove pravce, od kojih je u pomenutom periodu romantizam počeo da preuzima štafetu od klasicizma. Ipak, na početku devetnaestog veka, novi pravac je zakucao na vrata. Pravac koji će definisati književnost narednih dvesta godina – realizam.
Ocem realizma se, s pravom, smatra Onore de Balzak.
Tendencija „Književnog utorka“ je do sada bila da se pojedinih književnika posebno setimo danima kada obeležavamo godišnjice njihovog rođenja ili smrti. Takav je slučaj i ovoga puta. Sutra će se navršiti tačno 227 godina od rođenja čuvenog francuskog pisca.
Onore de Balzak jedan je od najznačajnijih pisaca evropske književnosti. Njegovo delo predstavlja izuzetno široku i detaljnu sliku francuskog društva XIX veka, zbog čega se često kaže da je Balzak kroz književnost uspeo da prikaže čitavu jednu epohu.
Rođen je u Turu, u porodici građanskog porekla. Njegov otac bio je državni činovnik koji je tokom revolucionarnog perioda uspeo da se društveno uzdigne, dok je odnos sa majkom bio hladan i distanciran, što je ostavilo trag na Balzakovo detinjstvo. Kao dečak školovao se u internatu, gde je rano razvio naviku čitanja i povlačenja u svet mašte. Kasnije odlazi u Pariz, gde studira pravo, ali veoma brzo shvata da ga advokatski posao ne privlači i odlučuje da se potpuno posveti književnosti.
Početak njegove karijere bio je veoma težak. Pisao je romane pod pseudonimima, pokušavao da zaradi kroz različite poslove i stalno upadao u dugove. Imao je štampariju i izdavačke poslove koji su propali, pa je gotovo čitav život proveo pod finansijskim pritiskom. Upravo zbog toga novac postaje jedna od centralnih tema njegovih dela. Kod Balzaka novac nije samo sredstvo za život, već sila koja oblikuje ljudske odnose, društveni položaj i sudbinu čoveka.
Prvi veći uspeh postigao je romanom „Šuani“, ali pravo mesto u književnosti dobija kada započinje rad na monumentalnom ciklusu La Comédie humaine, odnosno „Ljudskoj komediji“. To je ogromna zbirka romana i pripovedaka u kojoj je pokušao da prikaže sve slojeve francuskog društva — od aristokratije i bogatih bankara do siromašnih studenata, propalih trgovaca i ljudi sa društvene margine. Posebnost ovog ciklusa jeste u tome što se isti likovi pojavljuju u više dela, pa čitalac može da prati njihove živote kroz različite periode i društvene okolnosti. Time je Balzak stvorio utisak stvarnog sveta.
Među njegovim najpoznatijim romanima posebno mesto zauzima Le Père Goriot, „Čiča Gorio“, tragična priča o ocu koji se potpuno žrtvuje za svoje ćerke, dok ga one na kraju odbacuju. U tom romanu Balzak istovremeno prikazuje bezdušnost pariskog društva i svet u kojem su interes i novac važniji od emocija.
Balzakov realizam zasnivao se na preciznom posmatranju društva. Njegovi opisi gradova, kuća, odeće i enterijera veoma su detaljni jer je verovao da spoljašnji svet govori mnogo o čoveku. Njegovi likovi nisu idealizovani heroji, već ljudi puni mana, strasti, ambicija i slabosti. Upravo zbog toga deluju stvarno i uverljivo.
Bio je poznat po neverovatnoj radnoj disciplini. Pisao je uglavnom noću, često i po petnaest sati dnevno, uz ogromne količine kafe. Takav način života ozbiljno je narušio njegovo zdravlje. Dugo je održavao prepisku sa poljskom groficom Evelinom Hanskom, koja mu je kasnije postala supruga, ali su se venčali tek pred kraj njegovog života.
Umro je 18. avgusta 1850. godine u Parizu. Na njegovoj sahrani govor je održao čuveni Viktor Igo.
Značaj Onore de Balzaka u istoriji književnosti je ogroman, a pre svega se ogleda u činjenici da je među prvima pokazao da roman može biti mnogo više od priče — može postati široka slika društva, vremena i čovekove unutrašnje borbe.
Naslovna fotografija preuzeta sa Vikipedije
