Numerologija je čudna nauka. Brojevi umeju da nas odrede, da nas definišu i ograniče. Prva informacija koju saznajemo o čoveku, posle imena i prezimena, jeste datum rođenja, dakle – broj. Naša redakcija nije izuzetak. U povremenom nedostatku inspiracije tokom ovih toplih letnjih dana, prvo šta tražimo za pisanje o nekom književniku u okviru „Književnog utorka“, jeste datum rođenja ili smrti. Tim traganjem, saznali smo da je prekjuče obeležena godišnjica rođenja čileanskog Nobelovca Pabla Nerude.
Pablo Neruda (pravo ime Rikardo Elijeser Neftali Rejes Basoalto) rođen je 12. jula 1904. godine u mestu Paral u Čileu. Njegova majka Rosa umrla je od tuberkuloze svega nekoliko nedelja nakon njegovog rođenja, pa je odrastao uz oca Hozea, železničara, i maćehu Trinidat Kandiju Marverde, koju je izuzetno voleo i kojoj je kasnije posvetio stihove. Detinjstvo je proveo u gradu Temuku, gde je rano pokazao veliko interesovanje za književnost i počeo da piše prve pesme.
Već kao tinejdžer objavljivao je svoje radove u lokalnim novinama. Pošto njegov otac nije odobravao njegovu književnu ambiciju, odlučio je da koristi pseudonim Pablo Neruda. Prezime Neruda preuzeo je u čast češkog pisca Jana Nerude, dok je ime Pablo izabrao zbog njegovog zvučnog sklada. Taj pseudonim kasnije je postao njegovo zvanično ime.
Godine 1921. upisao je studije francuskog jezika i pedagogije na Univerzitetu u Santjagu, ali ga je književnost potpuno zaokupila. Već 1923. objavio je prvu zbirku pesama „Sumrak“ („Crepusculario“), a samo godinu kasnije zbirku „Dvadeset ljubavnih pesama i jedna pesma očajanja“, koja ga je proslavila širom španskog govornog područja.
Pošto od književnosti nije mogao da živi, Neruda je započeo diplomatsku karijeru. Tokom dvadesetih i tridesetih godina službovao je u Burmi, na Cejlonu (današnja Šri Lanka), Javi, Singapuru, Argentini, Španiji i Meksiku. Boravak u Aziji ostavio je snažan trag na njegovu poeziju, koja postaje tamnija, složenija i ispunjena osećanjem usamljenosti. Rezultat tog perioda bila je zbirka „Boravište na Zemlji“, jedno od najznačajnijih dela moderne poezije XX veka.
Presudan trenutak u njegovom životu predstavljao je boravak u Španiji tokom Španskog građanskog rata. Blisko prijateljstvo sa pesnikom Federikom Garsijom Lorkom i njegovo ubistvo 1936. godine duboko su pogodili Nerudu. Od tada njegova poezija dobija izrazito društvenu i političku dimenziju.
Po povratku u Čile aktivno se uključio u politički život. Izabran je za senatora, pristupio je Komunističkoj partiji i postao jedan od najpoznatijih levičarskih intelektualaca svog vremena. Zbog sukoba sa predsednikom Gabrijelom Gonsalesom Videlom bio je primoran da se krije, a zatim i da napusti zemlju. Godine provedene u izgnanstvu iskoristio je za stvaranje svog najambicioznijeg dela – „Sveopšte pesme“, epske zbirke koja kroz više od dve stotine pesama prikazuje istoriju, prirodu, narode i borbe Latinske Amerike. Ovo delo smatra se vrhuncem njegove društveno angažovane poezije.
Godine 1971. dobio je Nobelovu nagradu za književnost. Švedska akademija istakla je da je nagrada dodeljena za poeziju koja „delovanjem elementarne sile oživljava sudbinu i snove jednog kontinenta“. Time je Pablo Neruda postao prvi čileanski književnik ovenčan Nobelovom nagradom.
Iste godine odustao je od kandidature za predsednika Čilea i podržao svog prijatelja Salvadora Aljendea, koji ga je potom imenovao za ambasadora u Francuskoj. Zbog narušenog zdravlja vratio se u domovinu 1972. godine.
Pablo Neruda preminuo je 23. septembra 1973. godine u Santjagu, samo dvanaest dana nakon vojnog puča generala Augusta Pinočea, kojim je srušena Aljendeova vlast. Zvanično je kao uzrok smrti navedena teška bolest, odnosno rak prostate, ali su kasnije pokrenute brojne istrage zbog sumnji da je možda otrovan. Naučna istraživanja nisu dala konačan odgovor, pa okolnosti njegove smrti i danas predstavljaju predmet rasprava.
Danas se Pablo Neruda smatra jednim od najvećih pesnika XX veka i jednom od najuticajnijih ličnosti svetske književnosti. Njegova poezija prevedena je na desetine jezika još uvek se čita širom sveta, spajajući intimna osećanja sa univerzalnim temama ljubavi, slobode, pravde i ljudskog dostojanstva.
Naslovna fotografija preuzeta sa Vikipedije.
